De vele Gezichten van Japan (Traditie in Beweging) - Japan - geschiedenis – budo – cultuur – samoerai - bushido

Nergens in Azië is de oosterse glimlach mysterieuzer dan in Japan. Het is een land met een bijzonder hoffelijke en vriendelijke bevolking, maar waar je als buitenstaander nooit helemaal doordringt. Wie toch wat meer wil begrijpen van die vriendelijke buitenkant van Japan, doet er goed aan om naar het verleden te kijken. Het boek De vele Gezichten van Japan laat zien hoe het land is veranderd door de tijden heen. Vanuit een gewelddadig verleden, dat werd overheerst door strijdvaardige samoerai, ging Japan rond 1600 over in een streng gecontroleerde standenmaatschappij, waarbij het land hermetisch voor de buitenwereld werd afgesloten. De erfenis van dat verleden is nog steeds voelbaar in Japan en maakt het ook in vele opzichten volkomen verschillend van het Westen. Ongeveer 150 jaar geleden werd Japan onder invloed van de Zwarte Schepen van Perry opengesteld voor de buitenwereld. Daarna veranderde het land razendsnel. Maar het bleef ook traditioneel, uniek … en onbegrepen. Dat geldt tot op de dag van vandaag. Traditie en moderniteit leveren vele contrasten op. De schoonheid, orde en rust van Japan is legendarisch, maar nog niet zo lang geleden liep Japan met veel geweld en de nodige wreedheid een groot deel van China en Zuidoost-Azië onder de voet. Japan wordt gekenmerkt door dit soort ongerijmdheden en de vraag is hoe we dat kunnen begrijpen. Hypermoderne gebouwen en technologie worden afgewisseld met eeuwenoude tempels en kastelen. Oud en nieuw gaan ogenschijnlijk harmonieus hand in hand. Maar niet alles is wat het lijkt. Achter de glimlach en de ogenschijnlijke harmonie ligt een grote onrust verscholen: het hedendaagse Japan verkeert in een identiteitscrisis. Naarmate de beschrijving van de cultuur en geschiedenis van Japan dichter bij het heden komt, wordt een vergelijking tussen Oost en West onvermijdelijk. In Japan levert de westerse invloed direct vanaf de komst van commodore Perry heftige en tegenstrijdige reacties op. Dat is begrijpelijk. Vanaf het moment dat de Zwarte Schepen de Japanse kust aandeden, had dat ingrijpende gevolgen voor de Japanse manier van leven. De vloedgolf van het westerse modernisme die Japan overspoelde, duurt voort tot op de dag van vandaag. De acties en reacties daarop vormen een belangrijk element in dit boek. Vooralsnog weet Japan zijn eigenheid te behouden en dat levert een samenleving op die in veel opzichten zeer aantrekkelijk is. Het is een van de veiligste landen ter wereld, bijzonder schoon en ordelijk en de aandacht voor de publieke ruimte is vele malen groter dan in westerse landen. Niemand gooit afval op de grond en je hoeft je fiets niet met twee sloten aan een hek vast te ketenen. Iedereen houdt rekening met de ander. Dat laat zien dat er een alternatief is voor de westers-liberale samenleving, die zich iets te vaak manifesteert als een losgeslagen-ieder-voor-zich-maatschappij. Japan vervalt daarbij niet in het Chinese gemeenschapsdenken waarbij onwillige groepen in kampen worden opgesloten en andersdenkenden de mond wordt gesnoerd. Japan vormt een Derde Weg.