Het vertoog van waardigheid

Het dierbare en het verhevene, samengevat in het begrip waardigheid, vormen een essentieel element van onze westerse cultuur. Waardigheid is door de eeuwen heen steeds van nieuwe inhouden voorzien. Waardigheid is niet alleen van cruciaal belang voor de sociaal culturele identiteit van het individu en van de samenleving, maar is ook een middel waarmee het individu zich juist kan onderscheiden van zijn omgeving. De ingrijpende veranderingen in de westerse beschaving en de gevolgen daarvan voor ons besef van identiteit en waardigheid vormen het onderwerp van deze cultuur sociologische studie. De modernisering van waardigheid, inclusief het huidige problematische eindpunt ervan, wordt beschreven en geanalyseerd aan de hand van drie bronnen: historische studies, romanfiguren uit de literatuur en het werk van moderne en klassieke sociologen als Emile Durkheim. Twee sociologische ontwikkelingslijnen vormen in dit boek de rode draad: de toenemende generalisering van waardigheid en het groeiende vertrouwen in de maakbaarheid van waardigheid. Steeds meer groepen en individuen construeren hun eigen definitie van waardigheid: black is beautiful, baas in eigen buik, glad to be gay. Daarnaast heeft het scala aan ingrediënten waaruit zij die waardigheid samenstellen zich sterk verbreed. De oude Madonna inspireert, maar de nieuwe evenzeer; niet alleen aan een strofe van Rimbaud kan men zich dierbaar verbinden, maar ook aan een krachtdadig actiemoment van Rambo. Ook in de tegenwoordige consumptiemaatschappij, waarin onverschilligheid en gebrek aan principiële bevlogenheid de overhand lijken te hebben, is de geschiedenis van het begrip waardigheid nog niet voltooid.