Praktijk der godzaligheid

Gisbcrtus Voctius (1589-1676) inaugureerde als Utrechts eerste hoogleraar in de theologie met een rede over het thema 'Godsvrucht te verbinden met de wetenschap' (1634). Als de spil van de Nederlandse en gereformeerde variant van het internationale piëtisme, de Nadere Reformatie, drong hij in zijn werk steeds aan op een door de Schrift genormeerde levensheiliging. De praktijk der godzaligheid (TA A I K H T I K A siw Excrcitiu pirUUii - 1664) is de vrucht van dertig jaren academisch onderwijs in de vorm van colleges en disputaties over onderwerpen uit de ascetiek. In de zeventiende eeuw gold dit studieterrein, naast onder meer de zedenleer en de predikkunde, als een van de onderdelen van de praktische theologie. Voctius heeft dit werk bedoeld als een handboek en naslagwerk voor (aanstaande) predikanten. Aan cle orde komen tal van onderwerpen uit de praktijk van het leven van de gelovigen voor wie zij geestelijke leidslieden dienen te zijn. Voctius hanteert hierbij de scholastieke werkwijze die aan de gereformeerde universiteiten gangbaar geworden was. De kern van de praktijk der godzaligheid bestaat voor hem uit meditatie, gebed en bekering. Met een beroep op talrijke auteurs uit de gehele kerkelijke en wereldlijke geschiedenis, waarin niet alleen zijn indrukwekkende belezenheid, maar ook zijn wetenschappelijke integriteit zichtbaar wordt, dringt Inj aan op levensheiliging, en op ware vroomheid en spiritualiteit in ka thoI iek-gereformccrde zin. C.A. de Niet (1955) studeerde Nederlandse taal- en letterkunde te Amsterdam (VU) en Leiden, alsmede Klassieke letteren te Leiden. Mij is thans als docent klassieke talen werkzaam in het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.